ဖုန်းနှင့် စာတိုက်မှ လိမ်လည်မှုများ
Phone and mail scams
အများဆုံး တွေ့ရသော ပုံစံများ
လိမ်လည်သူများသည် အစိုးရရုံးများ၏ အမည်ကို အသုံးပြု၍ ဖုန်းဆက်ကြပါသည်။ ဖုန်းမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အစိုးရနံပါတ်ပေါ်နေအောင် အတုဖန်တီးနိုင်၍ caller ID ကို မယုံပါနှင့်။ လူဝင်မှုအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်နေသော မိသားစုများကို အထူးပစ်မှတ်ထားလေ့ရှိပါသည်။
- IRS ဟုဆိုကာ အခွန်ကျန်ရှိသည်၊ ချက်ချင်းမပေးလျှင် ဖမ်းမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်း။
- USCIS သို့မဟုတ် လူဝင်မှုရုံးဟုဆိုကာ သင့်အမှုတွင် ပြဿနာရှိသည်၊ ကြေးဆောင်ရမည်ဟု ပြောခြင်း။
- ရဲ သို့မဟုတ် တရားရုံးဟုဆိုကာ ဖမ်းဝရမ်းထွက်နေသည် သို့မဟုတ် ဂျူရီတာဝန် ပျက်ကွက်သည်ဟု ပြောခြင်း။
- မီတာကုမ္ပဏီဟုဆိုကာ ယနေ့ပင် မီးဖြတ်တော့မည်၊ ချက်ချင်းပေးရမည်ဟု ပြောခြင်း။
- စာတိုက်မှလည်း ဆုမဲပေါက်ကြောင်း၊ အလုပ်ကမ်းလှမ်းကြောင်း စာများ ရောက်တတ်ပါသည် — ကြေးကြိုပေးရမည်ဆိုလျှင် လိမ်လည်မှု ဖြစ်ပါသည်။
လိမ်လည်မှုမှန်း သိနိုင်သော အချက်များ
- လက်ဆောင်ကတ် ဝယ်ပြီး ကတ်နောက်ကျောက နံပါတ်ကို ဖတ်ပြခိုင်းခြင်း။
- Western Union / MoneyGram ငွေလွှဲ၊ cryptocurrency၊ payment app သို့မဟုတ် ဆိုင်တွင် barcode ဖြင့် ပေးခိုင်းခြင်း။
- “ယခုချက်ချင်း”၊ “မပြောပြနဲ့” ဟု အလျင်လိုခြင်းနှင့် လျှို့ဝှက်ခိုင်းခြင်း။
- ဖုန်းဝင်လာသည့်ဘက်မှ Social Security နံပါတ်၊ ဘဏ်စာရင်း သို့မဟုတ် အမှုနံပါတ် တောင်းခြင်း။
- ငွေကို “ကာကွယ်ရန်” အခြားစာရင်းသို့ လွှဲခိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် ငွေသားထုတ်ခိုင်းခြင်း။
တကယ့်ရုံးများက ဘယ်လိုလုပ်လဲ
IRS သည် အများစုကို စာတိုက် (USPS) ဖြင့်သာ ဦးစွာ ဆက်သွယ်ပါသည်။ prepaid card၊ လက်ဆောင်ကတ် သို့မဟုတ် ငွေလွှဲဖြင့် ချက်ချင်းပေးရန် တောင်းဆိုခြင်း မရှိပါ၊ သင့်အနေဖြင့် မေးမြန်းခွင့်/အယူခံခွင့် မရှိဟုလည်း မပြောပါ၊ ရဲ သို့မဟုတ် လူဝင်မှုအရာရှိများဖြင့် ဖမ်းမည်ဟုလည်း မခြိမ်းခြောက်ပါ။ IRS သည် သင့်လိုင်စင် သို့မဟုတ် လူဝင်မှုအခြေအနေကို ရုပ်သိမ်းနိုင်ခြင်း မရှိပါ။
USCIS သည် myUSCIS အကောင့်မှတစ်ဆင့်သာ ကြေးလက်ခံပါသည် — တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အကောင့်သို့ ငွေလွှဲခိုင်းခြင်း လုံးဝမရှိပါ။ တရားဝင် website လိပ်စာသည် “.gov” ဖြင့် အဆုံးသတ်ရပါမည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အစိုးရရုံးများသည် ငွေ သို့မဟုတ် ကိုယ်ရေးအချက်အလက် တောင်းရန် ဖုန်း၊ အီးမေးလ်၊ စာတို သို့မဟုတ် social media မှ ဆက်သွယ်ခြင်း မရှိပါ။
ဖုန်းလာလျှင် ဘာလုပ်ရမလဲ
- ဖုန်းချလိုက်ပါ။ ခလုတ်များ မနှိပ်ပါနှင့်၊ ပြန်ခေါ်ရန် ပြောသောနံပါတ်ကို မသုံးပါနှင့်။
- စစ်ဆေးလိုပါက ကိုယ့်လက်ထဲရှိ ဘေလ်/စာပေါ်က နံပါတ် သို့မဟုတ် ရုံး၏ တရားဝင် .gov site မှ နံပါတ်ဖြင့်သာ ပြန်ဆက်ပါ။
- “စာဖြင့် ပို့ပေးပါ” ဟု တောင်းဆိုပါ — အစစ်ဖြစ်လျှင် စာရွက်စာတမ်း ရှိရပါမည်။
- ငွေမပေးမီ မိသားစုဝင် သို့မဟုတ် ယုံကြည်ရသူ (ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ခေါင်းဆောင်၊ ဒုက္ခသည်ကူညီရေးအဖွဲ့) နှင့် တိုင်ပင်ပါ။
- လိမ်လည်မှုကို တိုင်ကြားခြင်းသည် သင့်လူဝင်မှုလျှောက်လွှာကို ထိခိုက်မှု မရှိကြောင်း USCIS က အတိအလင်း ဖော်ပြထားပါသည်။
အကူအညီ ဘယ်မှာ ရနိုင်လဲ
ဤဆောင်းပါးသည် ယေဘုယျအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပါသည် — ဥပဒေ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ငွေကြေးဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ် မဟုတ်ပါ။ ကိုယ်ပိုင်အခြေအနေအတွက် အောက်ပါ တရားဝင်ရုံး သို့မဟုတ် အသိအမှတ်ပြု အဖွဲ့အစည်းများထံ တိုက်ရိုက် မေးမြန်းပါ။
- reportfraud.ftc.gov — လိမ်လည်မှု တိုင်ကြားရန် ဖက်ဒရယ်စနစ်။
- identitytheft.gov — ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ပေးမိပြီးဖြစ်ပါက လုပ်ဆောင်ရန် အဆင့်များ။
- uscis.gov ၏ “Avoid Scams” စာမျက်နှာ — လူဝင်မှုဆိုင်ရာ လိမ်လည်မှုများနှင့် တရားဝင် အကူအညီစာရင်း။
- irs.gov — အခွန်ဆိုင်ရာ အတုအယောင်ဖုန်းများကို တိုင်ကြားနည်း။
- Indiana Attorney General ၏ Consumer Protection Division (in.gov/attorneygeneral)။
မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ / Questions families ask
ဖုန်းဆက်သူက ကျွန်ုပ်၏ အမည်၊ လိပ်စာနှင့် အမှုနံပါတ်ပါ သိနေပါသည် — အစစ် ဖြစ်မှာပေါ့။
မဟုတ်ပါ။ အမည်၊ လိပ်စာ၊ မွေးသက္ကရာဇ်၊ အလုပ်နှင့် မိသားစုဝင်များ၏ အမည်များကို အချက်အလက် ရောင်းဝယ်သူများထံမှ၊ ဒေတာ ပေါက်ကြားမှုများမှ၊ အများပြည်သူ ကြည့်ရှုနိုင်သော မှတ်တမ်းများမှ သို့မဟုတ် စာတိုက်ပုံးမှ စာခိုးယူခြင်းဖြင့် ရနိုင်ပါသည်။ လိမ်လည်သူများသည် ယုံကြည်စေရန် ဤအချက်အလက်များကို ရှေ့ဆုံးမှ ပြောပြလေ့ရှိပါသည်။ စစ်ဆေးရမည့်အချက်မှာ သူတို့ ဘာသိသလဲ ဆိုသည် မဟုတ်ဘဲ ဘာတောင်းသလဲ ဆိုသည် ဖြစ်ပါသည် — ငွေ၊ နံပါတ် သို့မဟုတ် လျှို့ဝှက်ထားရန် တောင်းဆိုပါက ဖုန်းချပါ။
လိမ်လည်သူထံ ငွေပေးမိပြီ သို့မဟုတ် အချက်အလက် ပေးမိပြီ ဖြစ်ပါက ဘာလုပ်ရမလဲ။
ချက်ချင်း လုပ်ပါ — မိနစ်တိုင်း အရေးကြီးပါသည်။ ဘဏ် သို့မဟုတ် ကတ်ကုမ္ပဏီကို ဖုန်းဆက်၍ ငွေလွှဲမှုကို ရပ်ပေးရန် သို့မဟုတ် ပြန်လည် ရယူပေးရန် တောင်းပါ။ လက်ဆောင်ကတ်ဖြင့် ပေးမိပါက ကတ်ထုတ်သော ကုမ္ပဏီကို ချက်ချင်း အကြောင်းကြားပါ — စောစော ပြောပါက ငွေကို ပိတ်ပေးနိုင်သည်လည်း ရှိပါသည်၊ ကတ်နှင့် ဝယ်ယူပြေစာကို သိမ်းထားပါ။ Social Security နံပါတ် သို့မဟုတ် ဘဏ်အချက်အလက် ပေးမိပါက identitytheft.gov တွင် အဆင့်လိုက် လုပ်ဆောင်ရန်များ ရနိုင်ပြီး ခရက်ဒစ်မှတ်တမ်းဌာန သုံးခုစလုံးတွင် credit freeze ကို အခမဲ့ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ စကားဝှက်များ ပြောင်းပါ။ ပြီးလျှင် reportfraud.ftc.gov တွင် တိုင်ကြားပါ — အရှက်ရစရာ မလိုပါ၊ ပညာတတ်သူများပင် အလိမ်ခံရပါသည်။
စာတိုနှင့် Facebook သို့မဟုတ် Viber မှ ရောက်လာသော မက်ဆေ့ဂျ်များကော။
ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုနှင့် စည်းမျဉ်း တူတူပင် ဖြစ်ပါသည်။ အဖြစ်များသည်များမှာ — “သင့်ပါဆယ် ပိတ်မိနေသည်၊ ဤ link ကို နှိပ်ပါ” ဟူသော စာတို၊ အိမ်တွင်နေရင်း ဝင်ငွေကောင်းမည်ဆိုသော အလုပ်ကမ်းလှမ်းချက်၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း သို့မဟုတ် အလှူအတွက် ငွေတောင်းခံချက်၊ မသိသောသူနှင့် ရင်းနှီးလာပြီးမှ ငွေတောင်းသည့် ပုံစံနှင့် “ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလျှင် အမြတ် များမည်” ဟူသော ကမ်းလှမ်းချက်များ ဖြစ်ပါသည်။ မသိသော link ကို မနှိပ်ပါနှင့် — အဖွဲ့အစည်းအမည် ပါလာပါက ၎င်းတို့၏ တရားဝင် site မှ နံပါတ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် ပြန်စစ်ပါ။ အိမ်တွင်ရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် စည်းမျဉ်းတစ်ခု သတ်မှတ်ထားပါ — ဖုန်းဝင်လာသည့်ဘက်မှ ငွေ သို့မဟုတ် နံပါတ် တောင်းလျှင် “မိသားစုနှင့် တိုင်ပင်ပြီးမှ” ဟု ပြောပြီး ဖုန်းချရန်။ ကြော်ငြာဖုန်းများ လျှော့ချရန် donotcall.gov တွင် အခမဲ့ မှတ်ပုံတင်နိုင်ပါသည်။
Sources / ရင်းမြစ်များ
ဤဆောင်းပါးသည် ယေဘုယျလမ်းညွှန်သာဖြစ်ပြီး သင့်ကျောင်းခရိုင်၏ တရားဝင်ညွှန်ကြားချက်များကို ဦးစားပေး လိုက်နာပါ။
burmesetranslator.com/guides/phone-and-mail-scams — Burmese Translator (မြန်မာဘာသာပြန်)